Алаша хан кесенесі — Қазақстандағы ең көне және көрнекті тарихи архитектуралық ескерткіштердің бірі. Ол Қарағанды облысының Ұлытау ауданы (Жезқазған өңірі) аумағында, Қаракеңгір өзенінің оң жағалауында, Малшыбай ауылынан шамамен 2 км қашықтықта орналасқан. Бұл кесене ұлттық тарихи сананың, дәстүрлі сәулет өнерінің және халық аңыздарының ерекше белгісі ретінде танылған.
Алаша хан кесенесі орта ғасырлар дәуіріне (шамамен X–XI XII ғасырлар) жататын архитектуралық мұра болып саналады. Кесене «хан» аталған тұлғаға арналып салынғанымен, тарихи деректерде нақты кімнің жерленгені туралы консенсус жоқ — кейбір деректер бойынша бұл тұлға ортағасырлық көшпелі тайпаларды біріктірген аңыз тарихи кейіпкер немесе ел этногенезінің символы ретінде көрсетіледі.
Алаша хан есімі қазақтардың үш жүзінің қалыптасуымен және «АЛАШ» атауының шығуымен байланысты халықтық аңыздар мен аңыз эпостарда кездеседі. Бұл атау кейбір кеңестік және кейінгі зерттеушілердің пайымдауынша, қазақ хандары мен көшпелі тайпалардан тұратын халық бірлігі мен этногенездің бастауына қатысты мифологиялық негіздерді көрсетеді.
Алаша хан кесенесі — археологиялық ғана емес, сондай ақ халықтар арасындағы аңыздар мен дәстүрлі түсініктердің маңызды белгісі. Көптеген халықтық аңыздарда бұл кесене хан мен құрастырылған тайпалар арасындағы тарихи сабақтастықты бейнелейді, ол қазақ этногенезінің және көшпелі мемлекеттіліктің қалыптасу кезеңдерін бейнелейді.
Кесене жиі зиярат ету, аңыз әпсаналарды еске алу және тарихи сауалнамаларда оқшауланған құрылыс ретінде сипатталады. Бұл қасиеттер оның рухани мәдени маңызын күшейтеді және туристер мен зерттеушілер үшін қызықты тарихи орынға айналдырады.
Ұлытау облысы 2022 жылғы 8 маусымда әкімшілік-аумақтық реформаның нәтижесінде құрылған. Өңір Қарағанды облысының құрамынан бөлініп, қазақ мемлекеттігінің және рухани мұраның символдық орталықтарының бірі болып саналатын Ұлытау тарихи-географиялық аймағының атын алған. …
Аймақтың барлық мақалалары
