Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы ескерткіші — қазақ халқының даңқты қолбасшысы Жалаңтөс Баһадүр (1576 1656) құрметіне қойылған тарихи және мәдени ескерткіш. Бұл ескерткіш батырдың есімі мен ерлігін ұлықтау, оның Қазақстан тарихындағы рөлін мәңгі есте сақтау мақсатында салынған.
Ескерткіштің ашылуы мен орналасуы
Еңселі ескерткіш алғаш рет Қызылорда облысының Қазалы ауданында, Әйтеке би кенті мен Қазалы қаласы арасындағы алаңда ашылды. Бұл шара Жалаңтөс Баһадүрдің 445 жылдығына орай өткізілген маңызды тарихи оқиға болды, оған облыс әкімдігі мен қоғам қайраткерлері қатысты. Ескерткіштің ашылу рәсімі елдің тарихи жадысына құрмет көрсету ретінде ұйымдастырылды.
Ескерткіш биіктігі 12 метрден асады және батырдың бейнесін жоғары деңгейде көрсетеді: композицияда Жалаңтөс Баһадүр батыл әрі шешен тұлға ретінде бейнеленген, ол қазақтың ержүрек қолбасшысы әрі мемлекет қайраткері ретінде тарихта қалған. Ескерткіштің қоладан құйылған айрықша мүсіні тұғырда орнатылған, ал тұғырды гранит тасы құрайды.
Тарихи маңызы
Жалаңтөс Баһадүр — XVI–XVII ғасырларда өмір сүрген қазақ батырларының бірі, ол өзінің әскери және саяси шеберлігімен танымал. Ол Самарқанды билеген, жоңғарларға қарсы күресте және қазақ қолдарының күрес жолында белсенді рөл атқарған тұлға ретінде тарихта қалған. Оның ерлігі халық жадында ұлы қолбасшы әрі мемлекеттік қайраткер ретінде бағаланады.
Қызылорда қаласында да Жалаңтөс Баһадүрге арналған тағы бір ескерткіш бар, ол қала орталығында орналасқан.
Сонымен қатар, Қостанай облысы мен Ақтөбе сияқты басқа аймақтарда да батырға тағайындалған ескерткіштер мен мүсіндер белгілі.